محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
443
خلاصة الحكمة ( فارسى )
غين است ، و آن عبارت است از بيكار ماندن قواى محركه و حساسه به سبب ضعف قلب بر اثر گرسنگى يا درد يا غير آن ، و گرد آمدن تمامى روح حيوانى به سوى قلب است » . غُشْى : ( ع . مص ) . بيهوش شدن . بيهوشى . بى خود شدن . غَشْى . غَشَيان . ( اقرب الموارد ) . غُصون : ( ع . ا ) . جِ غُصن . ( منتهى الارب ) . شاخههاى درخت . ( غياث اللغات ) . در كتب طب به معنى چين ها و شكنها . ( غياث اللغات ) . غَضْبى : ( ع . ص ، ا ) . جِ غضبان . ( منتهى الارب ) . ( اقرب الموارد ) . غَضَبِى : ( ص نسبى ) . منسوب به غضب ( خشم ) . ر . ك - : غضب . غَلَيان : ( ع . مص ) . جوشيدن . ( منتهى الارب ) . جوشيدن ديگ و جز آن ( امص ) . جوشش . غليان ، حالت مايعى است كه بر اثر حرارت شروع به تبخير مىكند ، چنان كه مايع حركت مىكند و صدايى از آن به سبب صعود حبابهاى بخار از قسمت مجاور كانون حرارت به سطح مايع ، به گوش مىرسد . - به غليان آمدن : جوشيدن . مجازاً به معنى شوريدن . هيجان عمومى . جوش و خروش . - غليان دم : فشار خون . دمش خون و البطيخ الاخضر بنفسه يسكن غليان الدم . ( تذكرهء داود ضرير انطاكى ) . - نقطهء غليان : نقطهء غليان هر مايع درجهء حرارتى است كه در آن درجه شروع به غليان مىكند . غَليظ : ( ع . ص ) . گنده و سطبر . ( منتهى الارب ) . ( غياث اللغات ) . ستبر . ( مهذب الاسماء ) ( آنندراج ) . ضد رقيق . ( غياث اللغات ) . مقابل تُنُك . خشن . كلفت . ضد گشاده و شُل . زفت . سفت . ستبرق : ديبايى غليظ ، يعنى ستبر . سه نوع ديگر است آن را امعاء غلاظ گويند ، يعنى رودههاى سطبر . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . و به هر دو ابهام آن را از هم باز كشند چندانكه غشاء رقيق بود به درد ، و اگر غشاء غليظ بود به ميانگاه آن به موضعى بشكافند . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . جوز ماثل ، زهر است و هم چند جوزى است و اندر ميان او تخمها است و بر وى خارهاى غليظ است . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . درشت . ( منتهى الارب ) . مقابل نرم و سلس . ( اقرب الموارد ) . سنگين و ناگوار . ثقيل . ديرگوارد . بطىء الانهضام گوشت گاو كوهى غليظ باشد . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . تيره : غبارى غليظ ، تيره گرد ، شيرى تيره يعنى غليظ . ستبر ( در شير و امثال آن ) . جائر . شير ستبر . هر مايع كه قوامش زياد باشد . سخت . شديد و صعب . - ماء غليظ : آب تلخ . ( اقرب الموارد ) . سخت و درشتخو . سنگدل . ستبر جگر . سخت خشم . « 1 »
--> ( 1 ) . كشف الاسرار ، ج 10 ، ص 153 .